>
Strona główna
Dzisiaj jest 20-10-2017

Nowoberezowo

Nowoberezowo (Nowe Berezowo – nazwa historyczna) – Wieś powstała na przełomie XVI i XVII wieku do 1611 roku i nosiła nazwę Nowy Berezów. Według tradycji została założona przez mieszkańców Starego Berezowa po pożarze tej wsi. Pierwsza wzmianka o Nowym Berezowie znajduje się w Lustracji Województwa Podlaskiego z roku 1664 . W dokumencie mówi się iż wieś posiadała 22 włóki ziemi. Mieszkał tu w tym czasie „wybraniec” – żołnierz królewski , który przebywał tu podczas pokoju. Posiadał on swój nadział ziemi.
Lustracja wspomina o cerkwi, do której należały 2 włóki ziemi była to cerkiew p.w. św. Jana Teologa zbudowana w 1618 r.
Świątynia była usytuowana w miejscu stojącej dziś murowanej cerkwi p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego zbudowanej w 1873 r. Oprócz niej w Nowoberezowie znajduje się jeszcze jedna drewniana świątynia zbudowana w 1771 r. z fundacji Izabeli Branickiej , starościny bielskiej, wzniesiona na dawnym gruncie cerkiewnym.
W 1700 r. mieszkańcy wsi sądzili się ze Stefanem Branickim, wojewodą podlaskim, starostą bielskim, oraz jego urzędnikami. Oskarżali wojewodę o pobicie, zmuszanie do robocizn i czynszów a także zakucie w kajdany poddanych udających się do sądu.
Do początku XIX w. przy cerkwi istniał przytułek dla starców . W połowie XIX stulecia założono tu szkołę cerkiewno parafialną słynącą wówczas z wysokiego poziomu nauczania. 1886 r. utworzono tu gminę ,która obejmowała 22 wsie. Funkcjonowała ona również w okresie międzywojennym. W 1897r. we wsi znajdowało się 85 chat, w których mieszkało 529 osób. Przed II wojną światowa wybudowano szkołę powszechną ( budynek istnieje do dziś lecz popada w ruinę). Przed budynkiem stoi replika pomnika marsz. Józefa Piłsudskiego ustawionego 12 maja 1936 r.
Zdjęcia – 1 , 2 1 stycznia 1954 roku została utworzona Gmina Nowoberezowo. Została zniesiona po 9 miesiącach wraz ze zlikwidowaniem gmin i wprowadzeniem gromad 29 września 1954 r. Jednostka została przywrócona 1 stycznia 1973 roku po reaktywowaniu gmin w miejsce gromad, lecz już pod pierwotną nazwą gmina Hajnówka i z siedzibą w Hajnówce.

ZABYTKI
Zespół cerkwi prawosławnej parafii p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego (cerkiew murowana 1873-1876, ogrodzenie z bramą murowane, druga polowa XIX w.). Zbudowana została w miejscu nie zachowanej cerkwi z 1617 r. Przy budowie tej cerkwi w 1873 r. natrafiono na liczne szczątki kości, co świadczy że pierwsza cerkiew była otoczona cmentarzem. Konsekracji cerkwi dokonano 3 września 1876 r. Cerkiew zbudowano według projektu inż. Łozińskiego na planie krzyża, z cegły i ciosanego kamienia na fundamencie, tynkowana i malowana, ogrodzona murem z kamienia. Ikony do ikonostasu malował malarz Szorochow ze Słonima. Wyposażenie cerkwi pochodzi z II połowy XX wieku. Malowidła ścienne zostały wykonane w latach 30- tych XX wieku. Najstarsze w cerkwi są dzwony, które pochodzą z XVII wieku. Z tego okresu pochodzą malowidła ścienne na deskach stanowiące część sufitu cerkwi. Malowidła przedstawiają Ostatnią Wieczerzę, drugie zaś Wniebowstąpienie.
Zespół cerkwi prawosławnej p.w. św. Jana Teologa wzniesiona w 1771 roku z fundacji Izabeli Branickiej, starościny bielskiej. Konstrukcja zrębowa, szalowana, na planie prostokąta, z prosto zamkniętym ołtarzem (prezbiterium), z panomarkami (zakrystiami) w części południowej, od północy pritwor (kruchta) z dzwonnica na planie kwadratu dobudowany w 1883 r. Cechuje ją architektura unicka. We wnętrzu świątyni uwagę zwraca przesunięty w stronę ołtarza ikonostas i polichromie. Jest to jedyna świątynia w płn.- wsch. Polsce z ikonostasem pisanym bezpośrednio na zrębie ścian i suficie.
Cerkiew prawosławna p.w. Przemienienia Pańskiego, drewniana z 1840 r., przeniesiona z Czyżyk w 1925 r. Znajduje się ona na cmentarzu założonym w 1771 r. Konstrukcja zrębowa, szalowana, nawa na planie prostokąta, z trójbocznie zamkniętym ołtarzem (prezbiterium), od zachodu, w szczycie, pritwor (kruchta) z dzwonnica.

Kapliczka prawosławna św. Aleksandra Newskiego murowana z 1868 r.
Kapliczka prawosławna św. Jerzego drewniana z 1888 r. Zlokalizowana obok rzeczki przy wjeździe do wsi. Mieszkańcy nazywają ją „Makowieja” gdyż w dniu święta 7 Braci Machabeuszy tzw. Makowieja (14 sierpnia) do źródełka udawały się pielgrzymki mieszkańców.
Zabytkowe krzyże. Dwa z nich wyznaczały dawny koniec wioski i miały chronić ją „od złego”. Trzeci krzyż znajduje się na środku wioski. Ustawiono go dla upamiętnienia przez wieś przejazdu cara Mikołaja II (Taką informacje podaje tablica we wsi. Lecz z tłumaczenia tekstu na cokole krzyża wynika że został on ustawiony z okazji koronacji tegoż cara.). Obecnie krzyż jest nie tylko pamiątką po carze ale też miejscem ostatniego pożegnania ze zmarłymi. Czwarty krzyż z 1879 r. stoi przy kapliczce p.w. św. Aleksandra Newskiego.




Drewniany spichlerz przy domu duchowieństwa prawosławnego XIX w.

Cmentarz prawosławny nieczynny parafii Wniebowstąpienia z 1771 r. przy drodze do wsi Czyżyki . Kolejne dwa sąsiadujące ze sobą oddalone od wsi ok.1 km , starszy – zabytkowy powstał w 1859 r. Funkcjonował on do 1891 r. Następny założony w 1925 r. jest używany do dziś . Stoi na nim cerkiew p.w. Przemienienia Pańskiego.
Szkoła drewniana z lat 30 XX w.

Drewniana zabudowa .



Prywatny skansen, który obejmuje dwie chaty z XIX wieku.









Kapliczka prawosławna św. Aleksandra Newskiego
Cerkiew św. Apostoła Jana Teologa
Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego
Kapliczka prawosławna św. Jerzego
Powered by dzs.pl & Hosting & Serwery